علی اکبرداور، معمار دادگستری نوین ایران


ثبت نام در سایت    ورود به سیستم
اجازه


علی اکبرداور، معمار دادگستری نوین ایران

رده: + معرفی شخصيت ها
علی اکبر داور یکی از موثر‌ترین چهره‌های تاریخ معاصر ایران است.
وی در انقراض قاجار و روی کار آمدن رضاشاه نقشی اساسی داشت، با این حال به دلیل اقداماتی که در اصلاح نظام قضایی ایران انجام داد، از او بیشتر به عنوان معمار دادگستری نوین ایران یاد می‌شود. داور سال ۱۲۶۴ در خانواده‌ای از درباریان درجه سوم قاجار به دنیا آمد. بعد از تحصیلات مقدماتی وارد دارالفنون شد و به تحصیل در رشته پزشکی مشغول شد. او از جوانی عاشق سیاست بود و به این نتیجه رسید که سیاست تنها چیزی است که می‌تواند طبع سرکش و بلند پروازانه‌اش را اقناع کند. وی تحصیلات پزشکی را‌‌ رها کرد و به فراگیری علوم انسانی و زبان فرانسه مشغول شد. بعد از اتمام دوره تحصیل به استخدام عدلیه درآمد. خیلی زود به عنوان کارمندی لایق و کارآمد شناخته شد و به ریاست اداره اجرای احکام عدلیه رسید.
در آن دوران که هنوز عدلیه جایگاه تثبیت شده‌ای نداشت و اجرای احکام دادگستری در برابر اشراف و قدرتمندان کاری نزدیک به محال بود؛ ریاست اجرای احکام یکی از سخت‌ترین سمت‌ها محسوب می‌شد.

با این حال داور که آن زمان جوانی آرمان خواه و جویای نام بود به خوبی از عهده این کار بر می‌آمد، به طوری که سر و صدای زیادی به پا شد و وزیر عدلیه را مجبور کردند تا شغل دیگری به داور بدهد. پس از آن داور که جوانی ۲۵ ساله بود به مقام دادستانی تهران رسید و شهرت فراوانی کسب كرد. نزدیک به یکسال در این سمت باقی ماند و مدتی نیز به روزنامه نگاری مشغول بود تا اینکه به عنوان سرپرست فرزندان یکی از تجار تبریزی راهی سوئیس شد. یازده سال در آنجا ماند و تحصیلات خود را از دوره متوسطه تا دکتری در رشته حقوق و علوم سیاسی ادامه داد.

  بعد از کودتای ۱۲۹۹ به ایران آمد و وارد صحنه سیاسی شد و در ماجرای انقراض قاجاریه و به قدرت رسیدن رضاشاه نقش بسزایی داشت. داور سال ۱۳۰۵ به عنوان وزیر عدلیه انتخاب شد. او علاوه بر تحصیلات حقوقی، سابقه خدمت در عدلیه را داشت و از نقش و اهمیت سیستم قضایی در پیشرفت کشور مطلع بود. به همین دلیل برای بازسازی عدلیه، کلیه تشکیلات قضایی را با تصویب مجلس برای مدت مشخصی منحل كرد و بعد از چند ماه در روز پنجم اردیبهشت ۱۳۰۶ عدلیه جدید با حضور رضا شاه در کاخ برلیان افتتاح شد.  البته انجام اصلاحات داور چندین سال طول کشید و در این دوره تقریبا کل نظام قضایی در ایران بازسازی شد. داور ابتدا قصد داشت سیستم قضایی ایران را با استخدام مستشاران اروپایی به طور کامل به شکل غربی درآورد. اما با مخالفت کسانی مانند مدرس و مصدق قانع شد که اگر سیستم قضایی متناسب با فرهنگ و عرف کشور نباشد کارایی مفیدی نخواهد داشت.
البته بسیاری از قضات و کارمندان برای تحصیلات و گذراندن دوره‌های تخصصی و تحقیقی به اروپا اعزام شدند اما باید گفت این اصلاحات با همت نیروهای داخلی انجام شد و به سرانجام رسید.
نتیجه چنین سیستم قضایی منسجم و منظمی که پیش از این در ایران سابقه نداشت در درجه اول لغو کاپيتولاسیون بود. تاثیرات عدلیه جدید بر امور داخلی نیز کم نبود و در این مدت قضات عدلیه حتی در برابر خواسته‌های غیر قانونی شاه نیز ایستادگی می‌کردند.
شاه که داور را مقصر می‌دانست به او فشار می‌آورد؛ در ‌‌نهایت داور تسلیم شد و با تفسیری که از اصل ۸۲ قانون اساسی انجام داد، زمینه را برای اعمال فشار به قضات از طریق جابه‌جایی آن‌ها در نقاط مختلف کشور فراهم کرد. سرانجام تصمیم  شاه بر این شد که داور بر خلاف ميل به وزارت مالیه منتقل شود.
بعد از اینکه به قدرت رسید، دوستانی چون داور را رقیب می‌پنداشت و اکثر اطرافیان خود و کسانی که به او کمک کرده بودند را حذف کرد. داور نیز که هر روز منتظر مرگ بود، نمی‌توانست این وضع را تحمل کند و در ۲۱ بهمن ۱۳۱۵ با خوردن تریاک خود کشی کرد. برای آشنایی با زندگی پرماجرا و آموزنده علی اکبر داور می‌توانید به کتاب «داور و عدلیه» نوشته مرحوم باقر عاقلی رجوع کنید.

 

برچسبها:

علی اکبرداور

منبع- نویسنده: دانشنامه حقوق - http://lawwiki.ir

لایک و ارسال این مطلب در فیس بوک
ارسال این مطلب به یک دوست : File engine/modules/imp.send.news/send_news.php not found.
بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.
نظرات (2)

محسن تاجیک 13/11/1393 - 06:58
من این رو هم در جایی خوندم که مرحوم داور در زمان مرگش پولی نداشت. هم فقیرانه رفت و هم مظلومانه
روحش شاد
یادش گرامی
نقل قول کردن          2

محسن تاجيك 23/05/1393 - 17:33
ممنون از اينكه حقوقدانان برجسته قديمي را به جامعه بي حال حقوقي كشور معرفي ميكنيد.
نقل قول کردن          1

دیدگاه شما
نام شما:
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم):
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
سوال:
دو بعلاوه دو (به عدد)   پاسخ:
اشتراک ایمیل 

شما می توانید با ارسال ایمیل خود ، بصورت رایگان مشترک دانشنامه و انجمن شده و از بروزسانیها مطلع شوید. لازم به ذکر است ایمیل های ثبت شده به هیچ وجه منتشر نخواهد شد و کاربران میتوانند ایمیل خود را بدون دغدغه و ترس از انتشار ایمیلشان اقدام به اشتراک نمایند

بپرسيد،مشاوره حقوقي آنلاين - مرجع پاسخگويي به سوالات حقوقي ،کيفري،نيروهاي مسلح ، حقوق کار-پرسشهاي حقوقي