درباره مفهوم حق ریشه و ارزیابی حق ریشه کشاورزی


ثبت نام در سایت    ورود به سیستم
اجازه


درباره مفهوم حق ریشه و ارزیابی حق ریشه کشاورزی

رده: + مجموعه مقالات / حقوق مدني

حق ریشه چیست ؟

در حقوق ایران عقودی بنام مزارعه ومساقات وجود دارد . در این عقود چون زارع ریشه کشت خود را با اجازه مالک در زمین  وی ایجاد نموده‌ ،  لذا ریشه موجود در زمین متعلق به زارع در نظر گرفته می شود  حتی بعداز اتمام عقد ، این  ریشه حقی را برای زارع درزمین مالک ایجاد می‌نماید که اصطلاحاً بدان حق ریشه می‌گویند.

در اغلب نقاط ایران زارع متصرف زمین به حکم عرف و عادت از بعضی از حقوق تصرف بهره مند است. این حقوق عموما به نام حق ریشه و یا در اصطلاح محلی در آذربایجان جوردر بعضی از نقاط اطراف تهران قراپشک  در مازندران حق تبرتراشی و  کارافه  و یا  در نقاط مختلف به اسامی مختلفی مثل : حق زارعانه ،  حق سرقفلی زراعت  ،  حق نسق  ،  حق  آبادانی ، حق  بنه ، حق آب و گل ، حق  تصرف ، حق کسب و پیشه زراعی و.....نامیده می شود .  این حق زارعانه مشابه همان حق سرقفلی است که در تجارت به کار می رود.

از نظر قانون وعرف  این حق برای صاحبان آن به رسمیت  شناخته شده و ضمن اینکه مورد حمایت قوانین جاری کشور می باشد ،  قابل به ارث رسیدن به ورثه نیز می باشد .

زارعی که صاحب حق ریشه است در زمانی که به هردلیل ملک را ترک می نماید  ، باید به حق خود برسد. مثلا اگر مالک اقدام به فروش ملک خود نموده و یا اگر ملک باید برای اجرای طرح های دولتی توسط دولت تملک شود و یا به هر دلیل دیگر ... حق ریشه زارع باید ارزیابی شده و به زارع صاحب حق  پرداخت گردد .  میزان حق ریشه در صورت عدم توافق بین مالک و زارع ، توسط خبرگان یا کارشناسان ارزیابی و تعیین می شود .

عوامل موثر در ارزیابی حق ریشه کشاورزی

فرمول تعریف شده ای برای ارزیابی حق ریشه نداریم  و اصولا به نظر نمیرسد ارزیابی حق ریشه فرمول پذیر باشد  . تعیین و پرداخت حق ریشه بیشتر از طریق توافق بین زارع و مالک  و کسب رضایت از زارع صورت میگیرد  ولی در صورتی که کار به قضاوت  و محکمه کشیده شود  ، کارشناسان با در نظر گرفتن عوامل متعددی که اهم آن شامل موارد ذیل است  نسبت به تعیین حق ریشه اقدام می نمایند :


1_ مدت زمان و دوران تصرف ملک  توسط زارع یا زمان زراعت و غرس درخت و  غیره     

2_ کیفیت  و چگونگی آبادانی  و اقدامات عمرانی زارع در زمین کشاورزی    

3 _ نحوه تقسیم  عرفی محصول بین مالک و زارع در دوران  تصرف       

4_ کیفیت و کمیت بکارگیری عواملی نظیر، بذر، کود، وجین، آبیاری و برداشت و سهم هر کدام اعم از متصرف یا مالک       

5_  توجه به حقوق ناشی از قوانین نظیر اصلاحات اراضی، کشت موقت، تصرف و غیره      

6_ کمیت و کیفیت سرمایه گذاری کشاورز یا متصرف یا مستاجر در محل کار نظیر، تسطیح، خاک برداری، حفره، چاه و غیره و هزینه های انجام خدمات مربوط          

7_ اجاره سالیانه  املاک و عرف اجارات در منطقه    

8_  عواملی که با توجه به عرف و عادت و قرارداد طرفین باید مورد توجه قرار گیرد   

9_ مدیریت و سهم مالک در اداره  کردن ملک کشاورزی و مزرعه     

10 _ بررسی در سوابق وجود یا عدم وجود توافقات گذشته بین مالک و زارع    

11 _ نقش زارع در حفاظت و نگهداری ملک از تعرضات در طول دوران گذشته حضور زارع  در ملک  

12_  موقعیت مکانی ملک  و اهمیت منطقه از نظر تولیدات کشاورزی  

13_  وضعیت و موقعیت ملک در زمان حاضر با توجه به تحولات سریع سالهای اخیر در امور مربوط به  ارزش املاک کشاورزی  

14 _  نحوه حضور  و یا  عدم  حضور مالک در دوران تصرف ملک  توسط زارع  و  توجه به سایر عوامل  موثر  حسب مورد ...

با توجه به نکات یاد شده و بر اساس تجربیاتی که وجود دارد میزان حق ریشه ای که کارشناسان برای زارع  در پرونده های مختلف حسب مورد  و با توجه به عوامل فوق الذکر  تعیین میکنند  بین حداقل  20درصد و حداکثر 50 درصد از ارزش روز زمین می باشد و بر حسب اینکه چه میزان از عوامل فوق در تعیین حق ریشه دخیل بوده اند میزان حق ریشه نوسان دارد.

 

منبع- نویسنده: دانشنامه حقوق - وکیل انلاین

لایک و ارسال این مطلب در فیس بوک
ارسال این مطلب به یک دوست : File engine/modules/imp.send.news/send_news.php not found.
بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.
نظرات (2)

کاربر آفلاین است admin 14/11/1392 - 11:27
نقل قول: محمدرضا
با سلام بهتر بود در این مقاله از منابع قانونی هم استفاده و بع آنان استناد میشد.

بله حق با شماست، ممنون از نظرتان
--------------------
سایت شخصی من :
driranpour.ir

صفحه من در بپرسید :
http://ask.lawwiki.ir/user/حمید+ایرانپور
نقل قول کردن          2

محمدرضا 13/11/1392 - 19:03
با سلام بهتر بود در این مقاله از منابع قانونی هم استفاده و بع آنان استناد میشد.
نقل قول کردن          1

دیدگاه شما
نام شما:
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم):
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
سوال:
دو بعلاوه دو (به عدد)   پاسخ:
اشتراک ایمیل 

شما می توانید با ارسال ایمیل خود ، بصورت رایگان مشترک دانشنامه و انجمن شده و از بروزسانیها مطلع شوید. لازم به ذکر است ایمیل های ثبت شده به هیچ وجه منتشر نخواهد شد و کاربران میتوانند ایمیل خود را بدون دغدغه و ترس از انتشار ایمیلشان اقدام به اشتراک نمایند

بپرسيد،مشاوره حقوقي آنلاين - مرجع پاسخگويي به سوالات حقوقي ،کيفري،نيروهاي مسلح ، حقوق کار-پرسشهاي حقوقي