تاملی در تقابل منفعت حق و قانون


ثبت نام در سایت    ورود به سیستم
اجازه


تاملی در تقابل منفعت حق و قانون

رده: + مجموعه مقالات / حقوق بشر / حقوق مدني
سخن گفتن از بايدها و نبایدها در تقابل ميان منفعت و حق و قانون كار بس دشواري است؛ چرا كه از يك سو نفع شخصي و از سوي ديگر حق و قانون قرار دارد، حقي كه ممكن است در راستاي قانون باشد یا قانوني كه ممكن است منطبق با حق نباشد و بالعكس. البته از جنبه آرماني قانون و حق همواره بايد منطبق بر يكديگر و داراي رابطه تساوي باشند اما اين گفته در رابطه با منفعت و حق يا منفعت و قانون صدق نمي‌كند. منطبق نبودن قانون با حق، محدوديتي است كه در تمامی‌حوزه‌هاي قانونگذاري امكان ظهور دارد و اين محدوديت نبايد موجب تنزل جايگاه قانون در ميان افراد شود. چرا كه اين نقايص اموري طبيعي هستند و در همه‌ نظام‌ها و حكومت‌ها وجود خواهند داشت. در اين ميان مهم و معتبر، حراست از حق با حمايت قانون است. نتيجه اجراي قانون در يك جامعه، نظم آن جامعه خواهد بود. بدين معني كه هر چيز در جاي خود قرار گيرد. در چنين جامعه‌اي، انوار عدالت نيز تابيدن خواهد گرفت. تجربه در تمامی‌نظام‌ها اهميت عمل به قانون،اهميت اجراي قانون و هم ضرورت جلوگيري از فرار از قانون را مشخص كرده است. البته ممكن است اين قانون‌گرايي گاه موجب رنجش ما شود. جايي كه فكر مي‌كنيم اجراي قانون خلاف انصاف و عليه حق و نياز ماست؛ اما اگر درست در همين لحظه درك كنيم كه ما غير از نيازهاي ابتدايي و مادي خود، نيازهاي فراتري مانند نياز به آرامش و زيستن در جامعه‌اي قانونمند داريم، آن وقت براي اجراي قانون و قانونمند شدن جامعه ارزش فراواني قائل خواهيم شد حتي اگر گردن نهادن به قانون در تقابل با حقوق و منافع مادي ما باشد.

اگر باور كنيم قانون براي همه يكسان است و بدانيم كه تساوي عنصر اساسي در تحقق عدالت است، اگر بپذيريم آنچه را كه در راستاي اجراي قانون در دعوايي از دست مي‌دهيم، در جهت اجراي همان قانون در دعواي ديگر و به شكل ديگر به ما باز خواهد گشت، آن وقت در تقابل بين منفعت و قانون بي‌گمان و بي‌درنگ حكم به اجراي قانون خواهيم كرد.شايد به نظر برسد بيان كردن اين كلمات بسيار ساده است اما در بزنگاه عمل به سختي مي‌توان آن را پذيرفت یا شايد به نظر آيد كه نگارنده فردي آرمانگرا و خيالباف است اما نبايد فراموش كرد هر انساني در جامعه‌اي متمدن با حقوق و تكاليفي روبه‌روست و تقابل حق و قانون در واقع تقابل حق و تكليف است؛ چرا كه عمل به قانون براي جامعه مدني به فرد فرد اعضا تكليف شده است و بارزترين خصيصه اين تكليف الزامی ‌بودن آن است. تكليفي كه عمل به آن را وجدانمان به ما يادآوري مي‌كند، 
وجداني كه حتماً به دليلي در درون ما قرار داده شده است. الزامی ‌بودن معنايي فراتر از واكنش دستگاه‌هاي حكومتي به عدم اجراي قانون دارد؛ الزامی‌بودن در وهله نخست يعني من، تو و ما خود را ملزم بدانيم كه از تكليفي كه از سوي جامعه بر عهده ماست تبعيت كنيم.
در حقيقت آرزوي يك سيستم حقوقي آن است كه مردم با اشتياق و ميل باطني به قواعد آن عمل كنند، به جاي آنكه با زور و اجبار اجراي اين قواعد را به شهروندان تحميل كند. البته عدم اجراي قانون خصوصاً زماني‌كه در تعارض با حق يا منفعت ماست، ما را به بدترين فرد جامعه خود تبديل نخواهد كرد اما قطعاً پذيرفتن قانون و مقدم دانستن آن بر منفعت، فرد را به بهترين و شايسته‌ترين فرد جامعه تبديل خواهد كرد. اگر زماني‌كه مي‌خواهيم در كار ديگري شيطنت كنيم تنها، لحظه‌اي خود را جاي او بگذاريم بي‌گمان هرگز چنين نخواهيم كرد. در هر حال در هنگامه‌ اين تقابل بايد قانوني را يافت كه در راستاي حق باشد یا قانون را به گونه‌اي تفسيركرد كه با حق و منفعت منطبق شود اما گريز از جاده قانون و رفتن به كوره راه‌هاي ديگر براي دست يافتن به منفعت، عملي است كه از كسي كه خود را بال فرشته‌ عدالت مي‌داند پذيرفته نيست. بايد توجه كرد اين وظيفه سازمان قضايي و نهاد قانونگذاري است كه مرجع ستمديدگان باشد و حقوق از دست رفته‌ آن‌ها را احيا كند و در همه‌ اركان زندگي افراد حق را جاري كند، نه اينكه مأمن متجاوزان باشد و حقوق از دست رفته مظلومان را به آنها باز نگرداند.
منبع- نویسنده: دانشنامه حقوق : | سمانه نيكدل *وكيل دادگستري | http://lawwiki.ir

لایک و ارسال این مطلب در فیس بوک
ارسال این مطلب به یک دوست : File engine/modules/imp.send.news/send_news.php not found.
بازدید کننده گرامی ، شما به عضویت سایت در نیامده اید.
پیشنهاد می کنیم در سایت ثبت نام کنید و یا وارد سایت شوید.

دیدگاه شما
نام شما:
ایمیل (منتشر نمی‌شود) (لازم):
پررنگ کج خط دار خط دار در وسط | سمت چپ وسط سمت راست | قرار دادن شکلک قراردادن لینکقرار دادن لینک حفاظت شده انتخاب رنگ | پنهان کردن متن قراردادن نقل قول تبدیل نوشته ها به زبان روسی قراردادن Spoiler
سوال:
دو بعلاوه دو (به عدد)   پاسخ:
اشتراک ایمیل 

شما می توانید با ارسال ایمیل خود ، بصورت رایگان مشترک دانشنامه و انجمن شده و از بروزسانیها مطلع شوید. لازم به ذکر است ایمیل های ثبت شده به هیچ وجه منتشر نخواهد شد و کاربران میتوانند ایمیل خود را بدون دغدغه و ترس از انتشار ایمیلشان اقدام به اشتراک نمایند

بپرسيد،مشاوره حقوقي آنلاين - مرجع پاسخگويي به سوالات حقوقي ،کيفري،نيروهاي مسلح ، حقوق کار-پرسشهاي حقوقي